Gelders landschap

Recensie in Arnhemse Courant, Op het Oog, september 2000
Geschreven door Jan van Krieken

Gelderse landschappen in de gang

Recensie in Hoog en Laag Cultuur,  september 2000
Geschreven door Hanneke Oberink

 

‘Expo 2000 Gelders landschap’, schilderijen en foto’s van vijftien hedendaagse kunstenaars tot en met 15 november in het Gemeentehuis van de gemeente Renkum. Generaal Urquartlaan 3 te Oosterbeek. 

Recensie geschreven door Hanneke Oberink

De tweede op rij. De tweede hedendaagse schilders-expositie over het Gelders Landschap georganiseerd door ’t Venster. In het kunstenaarsdorp Oosterbeek. Projectleider en beeldend kunstenaar Greet Toxopeus organiseerde deze tentoonstelling in samenwerking met gemeentelijk kunstambtenaar Frank Bult en de selectiecommissie van kunstuitleen ’t Venster koos uit werk van 40 kunstenaars datgene , wat nu in de gemeentelijke gang hangt.

Het zijn 47 kunstwerken van 15 kunstenaars uit het hele land. Er zijn bijzondere gom-drukken van Paul Kerkhoffs van Zijpendaal, Sparrenbos en Hoge Veluwe. Een bewerkelijke techniek, die meer weg heeft van etsen, dan van fotograferen. Hij bewerkt met speciale emulsies het negatief. Op die manier ontstaat die versluierde lichtval tussen boomstammen. Of juist een door zonlicht beschenen open stuk in het bos. Opvallend is het ontbreken van het traditionele figuratief geschilderde landschap op deze tentoonstelling. De expressie en het kleurenpalet zijn vooral heftig. Dat immens grote doek van Marion Hilverda toont een paarse akker. Een drassig oneindig reikend stuk bouwland rond Doetinchem, waar je als het ware met je voeten in de blubber staat. Heel ver weg begrenzen contouren van bomen je wereld. Je bent absoluut opgenomen in een organisch avontuur. Niemand te zien. Alleen de akker en jij. Liesbeth Tuit heeft ook omgeploegd bouwland gemakt op papier. Het is veel luchtiger en lichter. Hoewel de kenmerken van dit boerenland met minder sterk naar voren komen. Alleen, die regenbui boven het landschap met allerlei sloten. Die is wel heel erg luchtig. Of de regenbui is geweest of er valt tenslotte geen druppel uit. Erg overtuigend is de bui niet. De haast miniatuur aquarelletjes van Leon Tebbe zijn stuk voor stuk suggestieve stukjes schilderkunst. Vooral de subtiele overgang in de kleuren, die de schijn van licht, van zonlicht suggereren door de biaderen heen. De zo ontstane contouren en schaduwen brengen er de diepte in, die je zonder meer herkent. Waar je je zelf op een plekje weet, dat op de een of andere manier van jou wordt. Het grote olieverfdoek van Jeanet Kingma heeft helemaal niets van dit alles. Ondanks de kleurscharkeringen, de organische vormen en de afmetingen van het werk doet het niets met je. Het is vlak. De zon schijnt er niet in; er is geen lichtval. Je bent in een stukje oerwoud beland, dat geen uitweg biedt. Paul Maas richt zich op de beleving van het landschap met warme rood-oranje vlakken. Midzomer heet het. De hitte voel je. En zijn landeiijk tafereel laat de toeschouwer genieten van een zomers korenveld vanachter het raam. Die gelaagdheid geeft het werk de spanning, die bekoort. Het donkerblauwe kozijn is het venster, waarachter zich een uitbundige en vrolijke dag afrolt. Daar gebeurt het! Daar is het feest! Het werk van Joop Overkleeft heeft iets ingehoudens; Dat laat hij ontstaan door laag over laag lekker vet te schilderen. Als met een witkwast. Zijn doek is aarde en lucht tegelijk. Zon en regen, wind en kilte. Je kunt alle weerstypen er in aantreffen doordat aitijd ergens die integrerende huid iets laat zien, wat er op het eerste oog niet te zien is… Het drieluik In vogelvlucht hangt alleen wat te ver uit elkaar, vond de schilder. 

Hoe dan ook, de wanden van de gemeentelijke galerij hangen vol met werk van schiiders en fotografen, die een relatie hebben met het Gelders Landschap. ’t Venster wil hiermee aanhaken bij de traditie van de Oosterbeekse/Renkumse School, die zich vanaf midden 19e eeuw hier voordeed. Op deze manier wil deze organisatle, net als de Europese vereniging Euro Art, een aanzet geven tot een nieuwe traditie. Aanzetjes of voorzetjes, dit initiatief verdient een serieuze benadering.

Wethouder Verheij, die de expositie opende benadrukte het belang van dit soort initiatieven voor een overvolle raad.zaal. Hij zou misschien kunnen arrangeren, dat volgende exposities van hedendaagse landschapschllders tot stand komt door een bundeling van krachten. Te denken valt aan de organisatie Eur.Art, Museum Veluwezoom en ’t Venster. Het lijkt er nog een beetje teveel op dat iedere organisatie de elgen toko runt. Wat ook bijdraagt aan het algemene welbevinden onder landschapschilders uit de eigen gemeente, is een andersoortige selectie. Of wellicht helemaal geen. Je kunt ook eenaantai plaatselijke schilders uitnodigen, die bij toerbeurt hun werk tonen. Die verscheidenheid zal de toeschouwer zeker de nodige openbaringen opleveren. Alleen, een andere expositieruimte zou ook met verkeerd zijn. De toegankelijkheid van het gemeentehuls Is ronduit slecht. Helemaal met die nieuwe hermetisch gesloten glazen deuren. Wat te denken van een eigen Oosterbeekse tentoonstellingsruimte op de plek van de Pieter Reijengaschool? Park Hartenstein wordt dan het Oosterbeekse Museumpark Hartenstein…

Recensie geschreven door Jan van Krieken

‘Expo 2000 Gelders landschap’ is een kaleidoscopische tentoontelling met héél verschillend werk. Net zoals in de negentiende eeuw de landschapsschilders van de ‘Renkumse School’ hebben ook de vijftien deelnemers aan de Expo de emoties zich laten inspireren door het natuurschoon in Oostebeek en omgeving. Er zijn veel mystieke bos- en boompartijen met een romantische en geheimzinnige lichtinval en uitzicht over een weids en op het oog ongerept rivierengebied. Een enkeling liet zich ook inspireren door het door de mens gemaakte landschap, met overslagplaatsen van containers, fabriekspijpen en andere bebouwing. ‘Expo 2000 Gelders landschap’ is in veel opzichten contrastrijk. Grote verschillen zitten er in de formaten, gehanteerde technieken, de beleving en de kwaliteit van de werken. Er zijn krachtige grote, monumentale, in kleur teruggehouden en verabstraheerde schilderijen (Joop Overkleeft). Maar ook zijn er kleine, schitterende sfeervolle aquarellen waarin met een minimaal en heel gevoelig materiaalgebruik landschappelijke beelden worden opgeroepen (Leon Tebbe).

‘Expo 2000’ biedt tevens realistische aquarellen van het rivierenlandschap met een lage horizon en een melancholische monochrome kleurstelling en felle compositorische kleuruitspattingen (Freek Knobbe), (Paul Maas).

Gestileerde vormen van bomen in kleurenhoutsneden (Jeanet Kingma) en collages (Willy Rooseboom) verkeren in het gezelschap van romantische, sfeervolle foto’s. Ook is er werk, dat in gomdruk een nostalgische geheimzinnige sfeer oproept (Paul Kerkhofs).

Ook te zien: een romantische glossy wereld met in een vijver spiegelende bomen (Henk Ruiter) en de letterlijk en figuurlijk sterk bewogen pasteltekeningen van land en lucht (Liesbeth Tuit). Gelders Landschap is een tentoonstelling waar veel te zien valt met voor elk wat wils.

Rubber

Rubber

Joop Overkleeft exposeert bij de Stichting voor Kunst en Cultuur, Arnhem
Recensie in de Gelderlander, 5 maart 1998
Geschreven door Martin Pieterse. 

Rubber

Hoe golft het water aan weerszijden van de boeg van een rijnaak? Hoe spiegelt de zon zich vervolgens in die golfjes? En hoe verhoudt die spiegeling zich tot het doffe materiaal van de rivierkribben?

De Dierense kunstenaar Joop Overkleeft laat zich gaarne schilderkundig uitdagen door dergelijke simpele natuurverschijnselen. Tot en met 24 april exposeert Overkleeft bij de Stichting voor Kunst en Cultuur in Arnhem.

De fascinatie van Joop Overkleeft voor structuur, voor de diepte van de kleur, en voor schittering en glans spreken duidelijk uit zijn dikwijls minimale schilderijen. Soms is er niet meer te zien dan twee verschillend opgebrachte vlakken zwart, waar een dunne , koffiemelkachtige waas overheen geschilderd is Simpel, maar in zijn aardse eenvoud ook intrigerend.

De laatste tijd beperkt Overkleeft zich niet louter tot het schilderkunstig vertalen van dingen die hij in de natuur gezien heeft, maar zet het experiment direct voort op zijn artistieke medium zelf.

Hoe fraai plooien stukken rubber binnenband zich in verticale ribbels, als je het rubber over een smalle ondergrond trekt? Overkleeft laat het zien, gecombineerd met zwarte en dunne beige verf. Het is niets en een heleboel tegelijk, een grensgebied tussen concreet en abstract waarin Overkleeft duidelijk de baas is.

Gemengde technieken van Joop Overkleeft

Recensie in Arnhemse Courant, Op het oog, 28 januari 1997
Geschreven door Jan van Krieken

Gemengde technieken van Joop Overkleeft tot en met 6 februari in het Huis der Provincie, Markt 11 te Arnhem. Open tijdens kantooruren.

Observatie, intuïtie maar zeker niet in de laatste plaats de esthetiek zijn belangrijke gegevens in het werk van Joop Overkleeft. Hij exposeert het op de eerste verdieping van het Provinciehuis aan de Markt in Arnhem. Zijn opleiding ontving hij aan de Hogeschool voor de Kunsten te Arnhem. waar hij het afgelopen jaar afstudeerde.

Visuele indrukken opgedaan in de natuur vormen voor Joop Overkleeft de aan leiding orn tot beelden te komen. Hij richt zich daarbij op een detail of op een overzicht in een ruimtelijk landschap. Dat kunnen de beweegiijke, gevoelige, gespannen lijnen van een waterpias of van de boeggolven langs een schip zijn, maar ook de wisselende patronen van trekvogels die over een landschap scheren.

Sterke vereenvoudigingen, waarbij een wisselend patroon van lichtreflecties op golven in kabbelend water omgezet worden in een monurnentaal en eenvoudig ritme van vlekken, ontstaan door een schilderkunstig proces van ‘uitzuiveren’. Vele lagen verf, foto’s en materialen ais koper, met eigen karakteristieken als textuur en lichtabsorbtie voegen zich als een soort van fragmentarische puzzle-stukken in een nieuw beeld. De werken bevinden zich op de grens van realiteit en abstractie. Geen opgepoetste koperplaat, geen recht toe recht aan opgespannen doeken of een romantische overzichtsfoto, maar sporen van erosie, schakelingen van grote en kleine doeken of de kleur en glans van een stuk foto, worden samengebracht in een zoektocht naar een nieuwe beeldende ordening. Sporen uit het werk van Ellsworth Kelly, Scully en Brice Marden zijn daarbij terug te vinden in de composities van Joop Overkleeft. Binnen sterke vereenvoudiging zoekt hij naar balans, naar een harmonie waarbinnen de beelden de confrontaties niet uit de weg gegaan worden. De afzonderlijke delen worden samengebracht in een nieuwe constellatie. Toeval of wetmatigheid, orde of chaos, cultuur en natuur zijn de tegengestelde of in elkaar opgesloten liggende gegevens die de bouwstenen vormen voor het beeldende werk van Overkleeft. De kracht van de beperking, de confrontatje van een dissonant, samen met de esthetiek in een overtuigend samenspel.